Zonnepanelen met dwangarbeid

Dachten we echt dat we, na een eeuw van zorgvuldig opgebouwde energieinfrastructuur, zomaar in tien jaar konden omschakelen naar iets heel anders? De perverse prikkels van miljardensubsidies voor elektrische auto’s, biomassa en zonnepanelen leiden tot pervers misbruik van mens en natuur. We weten al van ‘conflict cobalt’ uit Congo en ontbossing in Noord-Amerika, nu komen daar tot slaven gemaakte Oeigoeren bij.

Overheden en NGO’s zijn hier verbazingwekkend laconiek over. Daar waar elke met kinderhanden gemaakte spijkerbroek tot hevige protesten leidt, blijft het bij met dwangarbeid gewonnen kobalt voor elektrische auto’s en polysilicium voor Chinese zonnepanelen oorverdovend stil. Dat noem ik meten met twee maten. Mensenrechten en arbeidscondities zijn een prominent element in de 17 Sustainable Development Goals van de VN, en dan mag het niet uitmaken over welke industrie in welk land het gaat.

Duurzaamheid is een holistisch begrip, waar we niet naar believen losse elementen zoals CO2 uit kunnen pikken. People-Planet-Profit vat het treffend samen: We willen de mens en de aarde niet uitbuiten, en iedereen een redelijk inkomen gunnen. Laten we in NL en EU ophouden met het exporteren van onze rotzooi en het streven naar over elkaar heen buitelende klimaatambities ten koste van mens en natuur in andere werelddelen.

Koolstofschuld met biomassa als credit card

Professor David Smeulders verwoordde het treffend in de Hofbar: Met biomassa bouwen we een koolstofschuld op, en nemen we een hypotheek op de toekomst https://www.youtube.com/watch?v=0vpxUzL_yfg. We willen meer dan nu beschikbaar is, en in plaats van te minderen lenen we het van de toekomst. Maar koolstof is geen geld, natuurkunde is geen economie, en biomassa is geen credit card. We kunnen goochelen met door mensen gemaakte economische wetten, maar niet met natuurwetten en logica.

We maken eerst ondeugdelijke CO2-rekenregels die geen natuurkundige realiteit hebben, en vervolgens maken we klimaatwetten waarvoor die ondeugdelijke rekenregels onmisbaar zijn. Zo kan ik het ook, het is zelfs een basiselement van de logica: Als je uitgaat van een onware aanname (biomassa bespaart CO2), kun je vervolgens alles aantonen wat je maar wilt (biomassa is nodig om de klimaatdoelen te halen).

We moeten in elk geval ons energieverbruik halveren, verder is er geen natuurwetenschappelijke onderbouwing van de CO2-ambities. Ik vind het daarom onverstandig om ze in wetten vast te leggen. Als we nu bepalen dat over tien jaar appels omhoog vallen, wil dat nog niet zeggen dat het gebeurt. Rechtszaken en dwangsommen helpen daarbij niets, bovendien betalen we die toch zelf. Zie ook mijn interview in de Lockdown Impact Mastery Intensive https://www.youtube.com/watch?v=Psx8F2ftTtM

Aardgas is duurzame brandstof, zegt de Europese Commissie

Dit is de vijfde keer binnen een jaar dat mijn visie bevestigd wordt. Van het gas af draagt niet bij aan verduurzaming en CO2-reductie. Vier andere onderwerpen gingen al voor: Met zon en wind gaan we het niet redden (Tweede Kamer), biomassa is niet duurzaam (KNAW, Tweede Kamer), waterstof reduceert geen CO2 (EU), en kernenergie verdient heroverweging (Zeeland, Brabant, Tweede Kamer).

Het enige dat uiteindelijk telt is dat we de dingen gaan doen die echt CO2 besparen, en dingen nalaten die dat niet doen. Dat kan alleen met diepgaand natuurkundig inzicht, grondig wetenschappelijk onderzoek, veel rekenwerk en logisch redeneren. Meningen, overtuigingen, emoties, politieke correctheid en commercieel opportunisme brengen ons niet verder, integendeel. Wat ons wel verder brengt is nuchtere informatievoorziening over groene illusies en kansen. Dat creëert inzicht, begrip en draagvlak voor wat ons te doen staat, ook als daar minder plezierige dingen bijzitten.

Laten we onze Nederlandse traditie om beleid op feiten en logica te baseren niet loslaten bij duurzame energie. We smijten momenteel miljarden over de balk met biomassacentrales, waterstoffabrieken, aardgasloze huizen en elektrische auto’s, zonder dat dat tastbare CO2-reductie oplevert. Ik spreek hier uitgebreid over in een podcast met Geerhard Bolte van uitgeverij Haystack-Dialoog.
https://soundcloud.com/goedbezig/07-gesprek-met-maarten-van-andel/s-9ThqOnXAAum

Een jaar van geen groei

We hebben een jaar lang gedwongen minder geconsumeerd, en daardoor minder energie en grondstoffen verbruikt, en geen economische groei gehad. Dat is een hard gelag, met name omdat het zo plotseling en tegen onze zin gebeurt. Het heeft wel in één jaar Earth Overshoot Day met een maand teruggeduwd naar 22 augustus, vergelijkbaar met 2006. Daarmee is het tempo waarmee we de aarde uitputten 15 jaar teruggeworpen. Zo’n sterke daling is nooit eerder voorgekomen.

Het lijkt erop dat onze systematisch nagestreefde economische groei op basis van consumptie en productie een intrinsieke vorm van roofbouw op de aarde inhoudt. Ik zie dat eerlijk gezegd niet wezenlijk veranderen met meer biologische materialen en hernieuwbare energie. Als we daarvan ook steeds maar meer blijven verbruiken leidt dit tot nieuwe vormen van uitputting, bijvoorbeeld van zeldzame metalen, oerbossen, ongerepte natuur, ruimte en stilte op land en zee.

De huidige lockdown toont ons op hardhandige wijze dat grondstof- en energiebesparing wel mogelijk zijn. De uitdaging is om dat te vertalen naar groene kansen, zonder gedwongen beperkingen maar met een intrinsiek duurzamere levensstijl. Bezoek voor inspiratie de Lockdown Impact Mastery Intensive in de week van 27 maart – 4 april, met op 1 april een interview met mij over duurzame energie https://www.createalockdownprooflifestyle.com

Greenwashing door bedrijven ligt op de loer

Het FD legt geduldig uit hoe westerse bedrijven hun CO2-uitstoot kunnen compenseren door zogenoemde vrijwillige CO2-rechten van ontwikkelingslanden te kopen. Het idee is dat die ontwikkelingslanden het geld aanwenden voor projecten die CO2 besparen, zoals windparken en bosaanplant. Daarmee worden de westerse bedrijven dan op papier CO2-neutraal zonder (al) hun CO2-uitstoot te verlagen.

Ik moest het twee keer lezen voor ik het begreep, en eigenlijk begrijp ik het nog steeds niet. Dit heeft, net als biomassa, niets te maken met werkelijke CO2-reductie. Het is een papieren constructie die ons toestaat om juist geen CO2 te reduceren, en om niet ons energieverbruik te halveren. Het is een groene illusie om zo de klimaatdoelstellingen te willen halen. De resultaten bevestigen dit helaas. Energieverbruik en CO2-emissie in de wereld stijgen steeds maar sneller: In de laatste twintig jaar van de vorige eeuw met 30%, en in de afgelopen twintig jaar met 50%.

Dat is niet leuk om op te schrijven, en ik kan me voorstellen dat lezers het beu worden. Maar ik schrijf het toch op, om de verstikkende deken van politieke correctheid op te schudden. De kloof tussen politieke realiteit en fysieke realiteit groeit gestaag. Alleen wijzelf kunnen door groene illusies te onderkennen en groene kansen te pakken onze overheden afbrengen van het even onmachtige als geldverslindende huidige energie- en klimaatbeleid.

CO2 verplaatsen is jezelf en de natuur bedotten

“Autofabrikanten gaan volledig elektrisch: groene pr of noodzaak?”, kopt het FD. Ik zeg groene pr, want elektrische auto’s verplaatsen hun CO2-uitstoot naar elektriciteitscentrales. De laadstroom van elke extra elektrische auto komt 100% uit verbranding van extra fossiele en hedendaagse biomassa, want zonne- en windstroom (en kernenergie) zijn tot ver na 2030 schaars.
“Zwaardere CO2-lasten jagen de chemische industrie naar het buitenland”, aldus het PBL. Nederland verplaatst dan CO2-uitstoot, maar die CO2-uitstoot is natuurlijk niet weg. Als wij in het buitenland gemaakte spullen importeren moeten wij ons die CO2 weer toerekenen.

Dit is toch niet ingewikkeld? Het gaat toch om globale CO2-reductie? Het is toch geen wedstrijdje tussen landen? We willen onze rotzooi toch niet bij de buren dumpen? We kunnen dit toch alleen samen? Waarom houden we onszelf en elkaar dan zo voor de gek? Ik kan al deze vragen beantwoorden, behalve de laatste. Ik kan wel gegevens verzamelen, feiten analyseren en uitkomsten opschrijven.

Die uitkomsten tonen aan dat we wereldwijd ons totale energieverbruik moeten en kunnen halveren. Laten we die groene kans grijpen, in plaats van volharden in groene illusies zoals industrieën wegjagen, brandstofauto’s inruilen voor elektrische auto’s, gasketels vervangen door warmtepompen, en fossiele biomassa omwisselen voor hedendaagse biomassa. Anders blijven de wereldwijde energieconsumptie en CO2-uitstoot doorstijgen.

Knelwetten en wurgcontracten

Onze eigen knellende wetten maken dat we doorgaan met de waanzin van hout en voedsel verbranden, in een wereld waarin ontbossing voortschrijdt en miljoenen mensen honger lijden. Het PBL waarschuwt voortdurend dat we door moeten gaan met biomassa om de klimaatdoelen te halen. Dat gaat over ondeugdelijke CO2-rekenregels, niet over goed doen voor de natuur.

Bestuur en politiek zouden niet moeten dicteren wat goed is voor de natuur. Laat de wetenschap dat aangeven, en de wetenschap is duidelijk: Stop met het huidige biomassabeleid!
https://easac.eu/media-room/press-releases/details/easac-welcomes-that-the-jrc-report-strengthens-the-case-for-shorter-payback-periods-on-woody-biomass/ . Klimaatwetten en energiecontracten zouden hardheidsclausules moeten bevatten, met een opschortende werking als blijkt dat bepaald beleid (zoals biomassa) niet effectief of zelfs contraproductief is. Dan zouden bestuurders en politici niet krampachtig hoeven vasthouden aan dergelijk beleid, en zouden energiebedrijven hen daar niet toe kunnen dwingen.

De mens verwordt zo door zijn eigen regels tot een vijand van de natuur en van zichzelf. Eenmaal ingezet beleid, dat ooit met goede bedoelingen was gemaakt, is kennelijk niet meer van koers te veranderen op basis van nieuwe inzichten. Ook niet als het in de natuur en de leefomgeving een aantoonbaar spoor van vervuiling, vernieling en ontbossing achterlaat. Ik voorzie dat onze kinderen dat over een jaar of tien onbegrijpelijk zullen vinden.

Hedendaagse biomassa is toekomstige fossiele brandstof

Het lijkt me een misvatting dat dood hout, plantaardig afval en andere reststromen van biomassa bij natuurlijke afbraak net zoveel CO2 zouden produceren als bij verbranding in een biomassacentrale. ‘Afval’ en ‘reststromen’ zijn menselijke lineaire begrippen die in de circulaire natuur niet bestaan. Dode dieren en planten dienen deels als voedingsstoffen voor levende dieren en planten, en worden deels bedekt in de grond waar ze worden onttrokken aan de biosfeer en uiteindelijk fossiliseren. Zo zijn immers fossiele brandstoffen ontstaan.

Het verbranden van hedendaagse biomassa berooft de natuur derhalve van essentiële voedingsstoffen, en belemmert de natuurlijke onttrekking en fossilisatie van koolstof. Het verbranden van hedendaagse biomassa is in feite het verbranden van toekomstige fossiele brandstof. Het voegt dan ook CO2 toe aan de atmosfeer, net zoals het verbranden van reeds bestaande fossiele brandstof. Zie mijn artikel hierover http://maarten-vanandel.com/?page_id=646 en https://www.woodwellclimate.org/letter-regarding-use-of-forests-for-bioenergy/

De totale wereldwijde natuur blijkt niet in staat om even snel biomassa te creëren en zo CO2 op te nemen, als dat wij biomassa uit verleden en heden verbranden. Dat is toch de reden dat de CO2-concentratie in de atmosfeer stijgt. Het maakt daarbij niets uit of die CO2 afkomstig is van fossiele dan wel hedendaagse biomassa. CO2 is CO2. Laten we toch stoppen met de waanzin dat bomen en voedsel verbranden duurzaam en CO2-neutraal is.

Herhaling van toeslagenaffaire dreigt

Er doemt een herhaling op van de toeslagenaffaire, nu met collectieve warmtenetten. Antoinette Hertsenberg bracht op 8 februari in Radar een schokkende reportage over vele mensen in tientallen gemeentes die in de kou zitten en ook nog eens duurder uit zijn. Overheidsdiensten en politiek luisteren hier net als in de toeslagenaffaire niet naar.

Een dag later voelde Rutger Castricum in de Hofbar Diederik Samson aan de tand over biomassa https://www.npostart.nl/de-hofbar/09-02-2021/POW_04931871. Luke Chamberlain, EU-coördinator voor Klimaat en Milieu, haalde met simpel rekenwerk Samsons pleidooi voor biomassa onderuit. Chamberlain bevestigde daarmee de visie van o.a. Frits van Beusekom (oud-directeur Staatsbosbeheer), de hoogleraren Louise Vet en David Smeulders, de Europese Koepel van Wetenschappers, Milieudefensie, en een Kamermeerderheid waaronder Samsons eigen PvdA. Ook hier blijkt de gevestigde orde echter niet te luisteren naar zoveel signalen van zoveel kanten in de maatschappij.

Nederland haalt net als de rest van de wereld ongeveer twee derde van alle hernieuwbaar genoemde energie uit biomassa. Dat zal de reden zijn dat Samson, Timmermans en andere intelligente prominenten tegen beter weten in vasthouden aan de groene illusie dat biomassa duurzaam is en CO2 bespaart. Hun groene kans is om beter naar mensen in de samenleving te luisteren, en echt CO2 te gaan besparen.

RWE claimt 1,4 miljard voor sluiting kolencentrale

Tja, dat krijg je als je in 2015 een kolencentrale van 3,2 miljard laat bouwen, en in 2019 een wet aanneemt die kolenstook verbiedt vanaf 2030. Een sterk staaltje van smijten met belastinggeld. Energie- en klimaatbeleid zouden bij uitstek op langetermijnvisie gebaseerd moeten zijn, en niet op hapsnap paniekvoetbal. Nieuwe klimaatwetten behoren redelijke uitfaseertermijnen voor bestaande infrastructuur te bevatten. Het blijven gebruiken van bestaande spullen is sowieso een duurzame manier om energie en grondstoffen te besparen.

Bas van ‘t Wout heeft als nieuwe minister een beschamend dossier geërfd, dat doet denken aan de affaire met Vattenfall over opschorting van biomassacentrales. De minister voert aan dat RWE de wetswijziging, die tekenend is voor de tijdgeest, misschien wel enigszins had kunnen zien aankomen. Dat zal juridisch wellicht weinig hout snijden, maar moreel heeft hij wel een punt. RWE overtuigt dan ook niet met hun verklaring dat het de energietransitie steunt, maar niet begrijpt dat er geen adequate compensatieregeling in de wet zit.

Het energie- en klimaatbeleid lijkt te zijn verworden tot een opportunistisch grootgeld-circuit, waarin het risico van spijtige beslissingen bij de Nederlandse belastingbetaler ligt. Het ergste is nog dat al die verspilde miljarden niet meer besteed kunnen worden aan no-regret maatregelen die veel meer CO2 besparen, zoals een nationaal vijfjarenplan voor huisiolatie en de ontwikkeling van ultrazuinige auto’s.