Categoriearchief: Duurzaamheid

Black Friday en terrasverwarmers

Er zijn twintig keer zoveel terrasverwarmers verkocht als normaal. Black Friday reclames spatten van het scherm. Het vliegt mij aan, zoveel verspilling van energie en grondstoffen. Laten we toch onze consumptie en CO2-uitstoot gaan halveren. In mijn nieuwe boek De Groene Kans dat ik vandaag presenteer, staat uitgebreid hoe je dat kunt doen.

De Kennismakerij in de LocHal in Tilburg is de ideale plek voor mijn boekpresentatie. Samen maken we kennis, en de 88 jaar oude LocHal staat model voor het lang blijven gebruiken van bestaande spullen. Dat is één van de duurzaamste dingen die we kunnen doen, want alles wat niet gemaakt hoeft te worden bespaart gigantisch in de industrie- en transportketen.

De gastvrijheid in Tilburg is hartverwarmend. We zijn uiteraard met minder dan 30 personen, maar gelukkig maakt Mons Broeksteeg van Mons Records professionele opnames voor op YouTube. Intussen staat er al een vraaggesprek over https://www.gemeentennl.nl/ruimte/van-groene-illusie-naar-groene-kans-met-burgers/ . Ik hoop dat u evenveel genoegen beleeft aan het lezen ervan als ik deed bij het schrijven.

Drie prominenten over energie en klimaat

Joe Biden wil de VS op de eerste dag van zijn presidentschap terugbrengen in het klimaatakkoord. Dat is goed voor de wereld en voor het klimaatakkoord, want zonder het land met het hoogste energieverbruik hadden we feitelijk geen klimaatakkoord. Ik hoop dan wel dat Biden niet klakkeloos alles in het huidige beleid volgt, maar ons meeneemt naar een hoger niveau van energie en CO2 besparen: Kritisch onderzoeken wat echt bespaart en daarop focusseren.

Dat deed Arjen Lubach op 8 november al, met zijn betoog dat huizen isoleren veel effectiever en goedkoper is dan ze van het gas afhalen. Dat betoog is bekritiseerd omdat het te simpel zou zijn en voorbij zou gaan aan allerlei details. Dat maakt het echter in mijn ogen juist sterk. Dit is een simpel verhaal, dat vaak nodeloos ingewikkeld wordt gemaakt. Energie besparen zou in elk aspect van ons energiebeleid de hoogste prioriteit moeten krijgen.

Frans Timmermans noemt het belang van huisisolatie nu ook als voorbeeld om ‘klimaatwanhopers’ mee te krijgen. Die baren hem bij de Europese Green Deal meer zorgen dan ‘klimaatontkenners’. Die Green Deal van 1000 miljard euro moet dan wel bij alles energiebesparing op één gaan zetten. Om te beginnen met 100 km/u als maximum snelheid, en 1 liter per 50 km of 1 kWu per 15 km als verbruiksnorm voor alle auto’s in de EU.

Schone Lucht pleit tegen biomassacentrales

Minister Wiebes zou de 11,4 miljard euro subsidie voor biomassacentrales moeten herbestemmen naar echt duurzame bronnen, en naar besparing zoals huisisolatie. Dat zegt Fenna Swart van het comité Schone Lucht. Een goed voorbeeld van energie en CO2 besparen op het vijfde en hoogste niveau: Niet zomaar het officiële beleid volgen, maar kritisch onderzoeken wat werkelijk CO2 bespaart en je daarop richten.

Het kan goed zijn dat de minister inmiddels wel beseft dat Swart gelijk heeft. Het blijkt alleen lastig om bestaand beleid met gevestigde belangen om te buigen. Dat mag echter geen reden zijn om zoveel geld voor verduurzaming te blijven steken in iets dat zo slecht is voor milieu en klimaat: Het kappen en verbranden van bomen, in een land dat zo weinig bos heeft, en in een wereld waarin de tropische regenwouden maar blijven slinken.

Onlangs besprak ik in de KennisMakerijRevue in Tilburg en bij Bas Luiting voor Radio Circulair onze belangrijkste groene kans: Veel minder energie verspillen. Betere isolatie, lichtere automotoren, rustiger rijden, minder vlees eten, langer met bestaande spullen doen, en nog veel meer. Het blijkt alleen lastig om bestaande leefwijzes om te buigen. Dat mag echter geen reden zijn om zoveel energie te blijven verspillen als we nu doen.
https://www.youtube.com/watch?v=X4iHZl28gdg https://www.mixcloud.com/RARARADIO_EHV/radio-circulair-rararadio-05-11-2020/

Wereldwijde CO2-uitstoot daalt met 9 procent

Dat is het gevolg van de afname van consumptie, productie en transport in 2020. Het wegtransport heeft met 40 procent het grootste aandeel in de CO2-reductie. Dat is bijna 4 procentpunt van het wereldtotaal. Natuurlijk willen we niet dat de huidige omstandigheden aanhouden, maar we kunnen wel serieus nagaan hoe we die CO2-reductie op lange termijn kunnen vasthouden.

Wegtransport en personenauto’s zijn samen goed voor 20 procent van het wereldwijde energieverbruik en de CO2-uitstoot. Als we het aantal wegtransportkilometers met een kwart verminderen, en de hoeveelheid energie per gereden autokilometer ook, dan daalt die 20 procent wereldaandeel naar 15 procent. Dat is 5 procentpunt winst, meer dan de CO2-reductie door corona. En die 5 procentpunt winst kunnen we structureel vasthouden, door meer local-for-local te gaan consumeren en produceren, logistieke ketens te verkorten, en nooit meer harder te rijden dan 100. Ook niet ’s avonds.

Laten we deze enorme groene kans nu grijpen! Wij allemaal kunnen rustiger rijden en ons aan de snelheid houden. Bedrijven kunnen hun logistieke ketens verkorten. Overheden kunnen de maximumsnelheid overal en altijd terugbrengen naar 100, en deze ook streng handhaven. Dat kost geen geld, niemand wordt er minder van, en het geeft veel sneller en meer CO2-reductie dan elektrificatie van wegverkeer.

“Bossen zijn natuurlijke airconditionings”

Dat zegt Armanda Govers, milieuactiviste en oprichtster van de stichting Even Geen Vlees. Zij en ik hadden bij KPN Game Changers een fijn en boeiend gesprek over klimaat, CO2, landbouw en (geen) vlees eten (zie https://www.youtube.com/watch?v=NRfyZkPkXcI). Daarin benadrukt Armanda het belang van bossen voor ons milieu, en het feit dat we die in Nederland te weinig hebben omdat we 40% van ons landoppervlak gebruiken voor vee en veevoer.

Dat is een goed argument om minder vlees te eten, en ook om geen bomen en voedzame gewassen te verbranden voor onze energievoorziening. Al die biomassa moet van elders komen, we zouden er beter aan doen om in ons eigen land meer grond te bebossen. Bossen nemen veel CO2 op, fungeren als natuurlijke airconditionings, vergroten de biodiversiteit en bevorderen de waterhuishouding. Dat laatste is extra relevant geworden na drie droge hete zomers.

Ik heb veel geleerd van dit gesprek, met een gedreven deskundige die heel andere inzichten en kennis heeft dan ik. Het heeft mij een nieuwe kijk verschaft, die mij helpt in het energie- en klimaatdebat. In de Groene Kans ga ik in op het belang van een open gesprek, waarin luisteren en vragen stellen meer toevoegen dan overtuiging en overreding. Vanaf 29 oktober is mijn nieuwe boek overal te koop.

Een nieuw niveau van energie en CO2 besparen

De Groene Kans is het vervolg op De Groene Illusie. Mijn doel is om onze gezamenlijke aanpak van energie en CO2 besparen naar een nieuw en effectiever niveau te tillen. De huidige vier niveaus die we om ons heen zien volstaan namelijk niet:

– Ik leef gewoon mijn leven, het zal allemaal wel loslopen
– Ik doe wat ik moet doen, en probeer er zo mogelijk geld aan te verdienen
– Ik doe mijn best, maar het moet wel betaalbaar blijven
– Ik ga ervoor, en volg het klimaatbeleid

In dat klimaatbeleid zijn in de afgelopen 2 jaar drie belangrijke pijlers al verzakt of ingestort: Biomassa is niet duurzaam (aldus Milieudefensie, wetenschappers), waterstof bespaart geen CO2 (aldus de EU), en met zon en wind gaan we het niet redden (aldus de Tweede Kamer). Het kan dus zijn dat er nog meer pijlers van het huidige klimaatbeleid gaan afbrokkelen, zoals elektrische auto’s, biobrandstoffen en aardgasloze huizen.

Ik wil daarom een vijfde niveau van energie en CO2 besparen toevoegen:
– Ik onderzoek kritisch wat werkelijk CO2 bespaart, en richt me daarop.
De Groene Kans biedt volop informatie en houvast om op dit vijfde niveau te komen. Niet altijd politiek correct, wel altijd onderbouwd en verifieerbaar. Op 22 november presenteer ik mijn nieuwe boek, er worden opnames gemaakt die online komen.

Helderheid in energie wordt steeds belangrijker

Het nieuwe zeewindpark bij Vlissingen is goed voor 760 megawatt. Dat is het maximale vermogen bij krachtige wind, maar ik wil graag weten hoeveel energie het levert in een heel jaar. ‘Genoeg voor een miljoen huishoudens’. Enig rekenwerk leert dat dit 3 miljard kilowattuur per jaar is. Daarmee is het gemiddelde vermogen van het park 340 megawatt, 45% van het maximale vermogen. Dat is nu nog goed voor een miljoen huishoudens, maar als straks iedereen een warmtepomp en een elektrische auto heeft daalt dat naar bijv. 200.000 huishoudens.

Het aanduiden van wind- en zonneparken met maximum vermogen en aantallen huishoudens werkt verwarrend, zelfs misleidend. Huishoudelijk stroomverbruik is nu nog een kleine minderheid van het totale energieverbruik van consumenten. Het leeuwendeel van 80-90% gaat naar verwarming en automobiliteit, en dat is nu grotendeels aardgas, benzine en diesel. Het is niet informatief om stroombronnen van de toekomst uit te drukken in stroomverbruik van nu.

De groene kans is om net als het CBS alles uit drukken in petajoule per jaar, en als percentage van ons totale jaarlijkse energieverbruik van 2100 petajoule. Dat schept helderheid. Voor het windpark bij Vlissingen is dat 11 petajoule per jaar, 0,5% van het landelijk totaal. Daarvoor blijkt de netcapaciteit in Zeeland al ontoereikend. Het lijkt mij hoog tijd voor meer landelijke regie en langetermijn-visie.

Weg met terrasverwarmers en open winkeldeuren

“Het gebruik van airco of terrasverwarmers buiten is een ecologische dwaling”, aldus Barbara Pompili. Deze Franse minister van Ecologie vindt ook dat winkels moeten stoppen met “‘s zomers straten verkoelen en ’s winters straten verwarmen”. Als ze hun airco of verwarming aan hebben moeten de deuren voortaan dicht. Koren op mijn molen. Het tegengaan van energieverspilling is onze grootste groene kans, en dat vergt moed en daadkracht.

Een panel van 150 door loting aangewezen Franse burgers heeft 149 aanbevelingen gedaan om klimaatopwarming tegen te gaan. Dat vind ik een betere aanpak dan onze vijf klimaattafels, waar wel veel belangbehartigers aanzaten maar geen burgers. Daarmee hebben we ons grootste innovatiepotentieel laten liggen: De ervaring en het inzicht van 17 miljoen Nederlanders. Veel van die niet betrokken Nederlanders protesteren nu luidkeels tegen allerlei klimaatmaatregelen.

Eén van de Franse aanbevelingen is een verbod op terrasverwarming. Daarmee toont het burgerpanel aan te begrijpen waar we het moeten zoeken: Bij onze grote energieverspillers. Energie is niet zo ingewikkeld, het wordt alleen ingewikkeld gemaakt. Als je je er even in verdiept en je ogen goed de kost geeft kun je de groene kansen letterlijk op straat zien liggen.

Meerderheid Tweede Kamer is voor kernenergie

De Tweede Kamer beseft dat we er met zon en wind niet gaan komen. Dat schreef ik twee jaar geleden op de kaft van mijn boek De Groene Illusie. Onlangs kreeg ik op twee andere punten ook al gelijk: Biomassa is niet duurzaam, en waterstof reduceert geen CO2. Een extra stimulans om mijn tweede boek De Groene Kans volgende maand uit te brengen.

Tegenstanders van kernenergie zeggen dat het te duur is. Dat is echter geen duurzaamheidsargument, en bovendien ongeloofwaardig. We hebben in de vorige eeuw wereldwijd ca. 500 kerncentrales gebouwd, waarvan er 450 nog steeds draaien. Vandaag de dag hebben we veel meer kennis, ervaring, technologie en geld dan toen. Ik ben niet voor of tegen kernenergie, feit is alleen dat kernenergie de energieoptie is die de komende 20-30 jaar veruit de meeste CO2 kan besparen. Bovendien is het strategisch van groot belang dat we in NL kennis en ervaring blijven opbouwen, en dat kan alleen met operationele kerncentrales.

Het gaat natuurlijk niet om mijn gelijk, maar om energie- en klimaatbeleid te baseren op feiten en werkelijke CO2-reductie. Dat is de groene kans, daar wil ik graag een bijdrage aan leveren. In het huidige beleid spelen politieke en commerciële belangen m.i. nog een te grote rol. Dat maakt het moeilijk om informatie en propaganda uit elkaar te houden. Dat verdient dit belangrijke thema niet, en ik wil daar wat aan doen.

Waterstof produceren verhoogt CO2-uitstoot

Ik zei dit vorige week al, en Brussel zegt het nu ook. De EU zet een streep door subsidies voor Nederlandse waterstoffabrieken, omdat onze stroom grotendeels fossiel wordt opgewekt. Waterstofproductie (waarbij ruwweg de helft van de energie verloren gaat) leidt dus tot meer CO2 in plaats van minder. De groene kans is om de komende tien jaar investeringen in grootschalige waterstoffabrieken af te blazen.

De Topsector Energie en Greenpeace zijn net als de minister niet blij. ‘Ondernemers wordt een spaak in de wielen gereden’ (?), aldus de Topsector. Greenpeace stelt voor om de EU-regels te omzeilen. Wiebes zegt dat er ook andere subsidieregelingen zijn om de plannen door te zetten. Mokkende ondernemers, regels omzeilen, plannen doorzetten? Lees ik dat goed? Het ging toch om CO2-reductie? Als die er niet is valt er toch niks te ondernemen, te omzeilen en door te zetten?

Ik moet denken aan de biomassa-zeepbel, die lang is doorgezet op basis van achterhaalde dogma’s en politieke regenregels, maar nu eindelijk uiteen spat. Dat gaat hopelijk ook gebeuren met de miljarden-verslindende waterstof-hype. De EU heeft in elke geval een belangrijke stap gezet: Waterstof produceren verhoogt de CO2-uitstoot zolang er geen structureel overschot is van groene stroom.